یکی دیگر از ویتامینهای محلول در آب، ویتامین C یا اسید آسکوربیک می باشد. تعریف کمبود این ویتامین را می توان در «تبس» Thebus(شهری در مصر) از 1500 سال قبل از میلاد مسیح یافت. حدود 400 سال پیش از میلاد مسیح، بقراط عوارض کمبود آن را شرح داده است و در حکایات و داستانهای قدیمی نیز شرحی از علایم این بیماری دیده شده است. جیمز لیند در سال 1753م (1132ش). بر مبنای مطالعات خود گزارش می کند که از دویست سال قبل به تأثیر مرکبات در رفع عوارض کمبود این ویتامین پی برده بودند. مطالعات او به وسیله دانشمند دیگری ادامه یافت و او توانست به کمک مرکبات، اسکوربوت (نام بیماری کمبود ویتامین) شایع شده در بین ملوانان را ریشه کن سازد. با این وجود به علت بی توجهی به این تحقیقات و یافته های حاصل از آنها، در سال 1912 طی مسافرتی که کاپیتان Scottبه سواحل جنوبی قطب انجام داد، ملوانان خود را از هر گونه منبع ویتامین C محروم نمود که خود فاجعه ای در تاریخ بود. اولین بار برای کشف ویتامین C در سال 1907 (1286ش) بر روی خوکچه هندی که همانند انسان نسبت به کمبود اسیدآسکوربیک حساس است، مطالعاتی

انجام شد.

ویتامین C از غده فوق کلیوی، پرتقال و کلم استخراج گردید، البته بدون اینکه خصوصیات ویتامینی آن مشخص شود. در سال 1932 گلن کینگ ویتامین C را از لیموترش استخراج نمود و دو دانشمند دیگر ساختمان شیمیایی آن را کشف و بدین وسیله ساخت این ویتامین عملی گردید.

* خصوصیات شیمیایی

ویتامین C

اسید آسکوربیک در حقیقت قندی ساده است که به صورت کریستالی سفید رنگ بوده و به صورت خشک، پایدار است. به آسانی با اکسیژن هوا ترکیب می شود خصوصا در برابر گرما. این اکسیداسیون به وسیله حضور مس، آهن و محیط قلیایی بالا می رود. این ویتامین حساسترین ماده آلی موجود در طبیعت است و به جز اسیدها، هر عامل دیگری آن را تخریب می کند. مثلاً اگر در ظروف مسی، آهنی طبخ کنیم، به غذا حرارت شدید و طولانی بدهیم و به آن جوش شیرین بیفزاییم، ویتامین C غذا از بین می رود. همچنین له شدن، پوست کندن و ... در میوه جات و گیاهان سبب از بین رفتن Vitc آنها می گردد. به علت محلول بودن این ویتامین در آب، اغلب در آب پخت، دور ریخته می شود. بهتر است میوه ها و سبزیها را به صورت تازه مصرف کنیم و در صورت نیاز به پخت، با سرعت و در آب کم و در ظرف دربسته طبخ را انجام دهیم.

هنگامی که سبزیجات تهیه شده و 24 ساعت در یخچال نگهداری شوند 45% ویتامین C خود و در محصولات منجمد 52% آن را از دست می دهند. افرادی که در خارج از منزل غذا مصرف می کنند بایستی به این نکات توجه زیادی کنند (مثل سالادهایی که از قبل تهیه و در یخچال رستورانها به مدت طولانی نگهداری می شوند).

انسان، میمون، خوکچه هندی، خفاش هندی، بلبل و ماهی قزل آلا وابسته به منابع غذایی ویتامین Cهستند و قادر به ساخت آن در بدن خود نمی باشند. در گیاهان در طول مدت رسیدن ویتامین C جمع می شوند و احتمالاً در گیاهان این ویتامین از قند طبیعی میوه ساخته می شود.

* اهمیت ویتامین C در بدن

این ویتامین همان طور که می دانیم نقش مهمی در حفظ سلامتی انسان دارد. ویتامین C در مقایسه با سایر ویتامینهای محلول در آب، مستقیما در واکنش رهاسازی انرژی از مواد مغذی عمل نمی کند. این ویتامین فعالیت سلول سالم را حفظ می کند. سلولها را در کنار یکدیگر نگه می دارد. استخوانها و دندانها را قوی می سازد. اندامهای قلبی، عروقی، سیستم عصبی و گوارشی را تشکیل داده و حفاظت می کند.

ویتامین C در حفظ سلامت سیستم ایمنی در مقابله با عفونتها و بیماریها نقش دارد و داروها و آلاینده های محیطی را غیر سمی می کند. این ویتامین سبب حفاظت ویتامینهای A و E و اسیدهای چرب در بدن می شود. ویتامین C جذب کلسیم و آهن موجود در منابع گیاهی را افزایش می دهد. باید گفت ویتامین C معجزه می کند.

* عوارض کمبود ویتامین C

چیست؟

اولین علامت کمبود ویتامین C در بیماری اسکوربوت عدم تشکیل ماده ای به نام کلاژن است. کلاژن ماده پروتئینی است که بافتها را به هم متصل می کند و مشابه سیمانی است که موقع روی هم گذاشتن آجر جهت پیوند آنها به یکدیگر مصرف می شود.

با وجودی که در تمام بافتها یافت می شود، ولی جزء اصلی پوست، غضروف، دندان، جای زخم و استخوان است. اختلال در ساخت این ماده بخصوص در بافتهایی که تحت استرس هستند، به وجود می آید. زخمها جهت التیام به مقدار زیادی ویتامین C نیاز دارند. در فقدان آن، از دست دادن سریع کلاژن منجر به ضعف و تجزیه بافت در حال التیام می گردد. بعضی اوقات در فقدان این ویتامین که برای نگهداری غضروف محافظ استخوان لازم است، استخوان از محل خود بیرون می آید و شکل نامنظمی به خود می گیرد.

تغییرات در ساختمان دندان بیشتر وابسته به وضع ویتامین C در دوره بحرانی تشکیل دندان است. ویتامین C به علت نقش مهمی که در اعمال مغزی ایفا می کند به هنگام کمبود، سبب خستگی و ضعف در افراد مبتلا به اسکوربوت می گردد.

این ویتامین احتمالاً در پیشگیری از بیماری قلبی ـ عروقی، کاهش کلسترول خون و پایین نگه داشتن چربی خون نقش دارد.

بیماری ناشی از کمبود ویتامین C همان طور که گفته شد اسکوربوت نام دارد. کوفتگی، خونریزی زیرپوستی، افتادن دندانها، خونریزی لثه ها، تأخیر در بهبود زخمها، درد مفاصل و پاره شدن غضروفها و افزایش استعداد به عفونتها مشخصه های این بیماری هستند. بیماری اسکوربوت اطفال اولین بار در اواخر قرن نوزدهم موقعی که به جای شیر دایه از شیرهای حاضری استفاده می کردند، مشاهده شد. با اجباری کردن پاستوریزاسیون شیر، بیماری افزایش یافت. این بیماری بیشتر در اطفالی دیده می شد که از شیرهای حاضری پس از مدتها حرارت دیدن استفاده می کردند و همزمان به آنها آب میوه و یا سایر منابع ویتامین C هم داده نمی شد. همین طور مادرانی که در دوران بارداری از مقدار زیاد از حدی ویتامین Cاستفاده می نمایند، کودکان خود را دچار نیاز زیاد، بیش از مقدار موجود در شیر یا شیرخشک، به این ویتامین می کنند.

این موضوع با تحقیقاتی که بر روی خوکچه هندی انجام شده نیز به اثبات رسیده است. دادن شیر مادر، غنی سازی غذای کودک و مصرف مکمل ویتامین C، مؤثرترین روش اطمینان از مصرف کافی ویتامین C و پیشگیری از اسکوربوت دوران کودکی است.

لازم است بدانیم که تحت برخی شرایط نیاز به این ویتامین افزایش می یابد، مصرف سیگار تا 50 درصد نیاز را زیاد می کند. بیماران مبتلا به عفونتهایی مثل ذات الریه، تبهای روماتیسمی، سل و ... به مقدار بیشتری از این ویتامین نیازمندند. افراد دچار سوختگی یا شکستگی و همچنین خانمهایی که از قرصهای ضد بارداری استفاده می کنند نیز بایستی مصرف ویتامین C خود را افزایش دهند. به طوری که نشان داده شده است در مناطق سردسیر مقدار زیاد ویتامین C اثرات مفیدی داشته است و این افراد درجه حرارت پوست بدن را متعادلتر نگه می دارند و کمتر دچار یخ زدگی پاها می شوند.

شواهدی موجود است که نشان می دهد ویتامین C عمل صرفه جویی کردن را در رابطه با چندین ویتامین گروه B ـ تیامین، ریبوفلاوین، نیاسین، اسیدپانتوتنیک، پیریدوکسین، بیوتین و اسید فولیک ـ دارد. به نظر می رسد که ویتامین Cمی تواند در برخی موارد جانشین آنها شود و در مواردی دیگر از تخریب آنها جلوگیری نماید.

جالب است بدانید که دریافت کم ویتامین C در انسان و حیوان می تواند باعث تولید سنگهای صفراوی شود. لذا بایستی به زنان باردار، زنان تحت درمان با قصرهای استروژن و مصرف کننده قرصهای ضد بارداری، افراد چاق، افراد سالمند و افراد مبتلا به ناراحتی قند ـ همه آنهایی که در خطر کمبود ویتامین C هستند ـ در رابطه با ابتلا به سنگهای صفراوی هشدار داد.

اختلالات عصبی ناشی از کمبود این ویتامین شامل هیپوکندری (ناراحتی بی مورد در مورد وضع سلامتی خود)، هیستری و افسردگی به دنبال کاهش اعمال عصبی ـ حرکتی می باشد.

* ویتامین C و سرطان

نقش ویتامین C در پیشگیری از سرطان کاملاً قابل تفکر است. اطلاعات محدودی در مورد اثر محافظتی این ویتامین در برابر برخی از انواع سرطانها شامل سرطان مری و معده وجود دارد. همچنین این ویتامین در پیشگیری از سرطان مثانه و روده بزرگ نقش دارد. لذا اثرات محافظتی میوه ها و سبزیجات علیه بسیاری از بدخیمی ها تأیید می شود. این ویتامین سبب مهار تشکیل مواد سرطان زا در دستگاه گوارش می شود. در برخی مطالعات اثر حفاظتی ویتامین C در برابر سرطان، به همراه مصرف توأم آن با ویتامین E مشاهده شده است.

* چه بخوریم تا به کمبود

ویتامین Cدچار نشویم؟

مصرف 4 ـ 2 واحد میوه (هر واحد تقریبا 1 میوه متوسط ترجیحا از مرکبات) و 5 ـ 3 واحد سبزی (هر واحد 1 لیوان خردشده به صورت خام یا 21 لیوان به صورت پخته می باشد) جهت اطمینان از دریافت کافی ویتامین C به طور روزانه توصیه می شود. جذب ویتامین C از آب مرکبات خیلی خوب است. سبزیجات دارای برگ سبز نیز از میان سبزیجات بهترین منابع ویتامین C هستند. به طور کلی مصرف فلفل دلمه ای، گوجه فرنگی، کلم، گوجه سبز به عنوان منابع بسیار خوب تأمین کننده ویتامین C توصیه می شود. از بین میوه ها پس از مرکبات، توت فرنگی و سایر توتها و همچنین گرمک منابع خوبی هستند. اگر سیب زمینی به مقدار قابل توجهی خورده شود و به مقدار مناسب پخته شود می تواند نیاز انسان را تأمین کند. پیاز هم اگر به مقدار زیاد خورده شود، قسمت قابل توجهی از نیاز را تأمین می کند. از میان منابع حیوانی شیر و جگر را می توان نام برد ولی نمی توانیم به این منابع متکی باشیم. خوب است بدانیم که بهترین روش طبخ سبزیجات پختن آن در آبی است که ابتدا جوش آورده ایم و به مدت 30 ـ 20 دقیقه بپزیم تا ویتامین C آن تا حدودی حفظ شود.

در جدول 1 مقدار ویتامین C در بعضی از مواد غذایی آورده شده است.

جدول 1 ـ مقدار ویتامین C در بعضی از مواد غذایی:

نوع غذامیلی گرم ویتامین C

در 100 گرم ماده خوراکی

بادمجان5

انگور7

گلابی7

آلو7

هندوانه7

هلو8

هویج8

کرفس9

پیاز10

چقندر10

زردآلو10

گیلاس10

موز10

خیار11

ذرت12

کدوی پاییزه13

آناناس17

سیب زمینی20

توت21

کدوی بهاره22

گوجه فرنگی23

نخود سبز27

لوبیا سبز29

بامیه31

طالبی33

گریپ فروت38

لیمو46

کاهو47

پرتقال50

اسفناج51

توت فرنگی59

گل کلم78

فلفل سبز دلمه ای127

نیاز به این ویتامین 60 میلی گرم در روز می باشد که البته به هنگام بارداری و شیردهی این مقدار افزایش می یابد. این ویتامین از روده کوچک جذب می شود. برای دریافت 20 تا 120 میلی گرم جذب ویتامین 90% می باشد و در دریافت خیلی زیاد 12 گرمی که غالبا خودسرانه مصرف می شود جذب فقط 16% می باشد.

* مسمومیت ناشی از اضافه

دریافت ویتامین C

مسمومیت در نوزادان نارس و کم وزنی که به آنها ویتامین C به صورت مولتی ویتامین داده می شود به صورت کم خونی دیده شده است. در بسیاری از کشورها افراد سالم بیشتر از مقدار توصیه شده ویتامین C (به شکل قرص) مصرف می کنند. آثار سوء مصرف بیش از نیاز شامل تهوع، استفراغ و اسهال، جذب زیاد آهن، افزایش دفع اسیداوریک (خطرآفرین برای افراد مستعد نقرس) و تشکیل سنگهای کلیوی در افراد مستعد سنگ سازی و بروز نشانه های محرومیت از ویتامین C در اشخاصی که به دریافت زیاد ویتامین عادت کرده اند، می باشد.

* یک دستور غذایی

«سالاد میوه در پوست هندوانه»

برای 6 تا 8 نفر

مواد لازم

هندوانه گرد و کوچک، 1 عدد

شاتوت، تمشک، انگور فرنگی و انگور یاقوتی، 450 گرم

طالبی بریده شده به صورت مکعبی، 200 گرم

گلابی ورقه شده، 200 گرم

سیب ورقه شده، 200 گرم

شکر، 100 گرم

آب انبه یا آب آناناس، 3 فنجان

سرکه قرمز یا آب لیموترش تازه، 3 قاشق سوپخوری

نعنا، چند برگ

هندوانه را بشویید. با کارد، کمتر از نصف آن را جدا کنید و گوشت آن را کاملاً بیرون بیاورید و تخمهای آن را خارج کنید و به صورت مکعبهای کوچک خرد کنید. آن را همراه میوه های خردشده دوباره به داخل هندوانه برگردانید و در یخچال بگذارید. آب میوه را همراه سرکه و شکر بجوشانید، بگذارید سرد شود. قبل از بردن سر سفره روی سالاد بریزید و با نعنا تزیین کنید.

فهرست منابع و مأخذ:ـــــــــــــــــــــ

1ـ امین پور، آزاده، اصول علم تغذیه، تهران، شرکت سهامی انتشار، بهار 72، صص 216 ـ 206.

2ـ فروزانی، مینو، مبانی تغذیه، تهران، شرکت سهامی چهر، 1372، صص 394 ـ 369.

3ـ خلدی، ناهید، اصول تغذیه رابینسون، تهران، نشر سالمی، بهار 78، صص 155 ـ 152.

4ـ سعادت نوری، منوچهر، اصول نوین تغذیه در سلامتی و بیماری، سازمان انتشارات اشرفی، 1370، صص 386 ـ 381.

5ـ بهکام، مهر 1371، شماره 23، ص25.

6ـ نیاکان لاهیجی، محمدرضا، تغذیه و سرطان، انتشارات شهر آب، زمستان 1375، ص25 و 50.

7- Mahan,L.K. Krausse's Nutrition and DietFood Therapy. W.B. Saunderscompany. 9thed. 1996.

حکیم باشی

گیاهان مؤثر

بر بیماریهای روده

برای علاقه مندان حفظ صحت دستگاه گوارش لازم است که گاهگاهی از تخم شربتی، تخم بالنگو، تخم ریحان، اسپرزه و داروهای ملین گیاهی برای جلوگیری از خراشها و آسیبهای احتمالی روده ها میل نمایند. مثلاً زیره یکی از داروهای مقوی دستگاه گوارش است که در برقراری سلامتی آنها نقش مؤثرتری را به عهده دارد.

نسخه ضد اسهال ـ ضد نفخ و ضد

هضم ناقص:

صمغ عربی 5 گرم، کتیرا 5 گرم، نشاسته 10 گرم، تخم مورد 10 گرم، فوفل 5 گرم، خارخسک 20 گرم، مغز ناخنک 20 گرم، سیاه دانه 10 گرم، بلوط 5 گرم و گلنار 5 گرم.

همه را (غیر از سه تای اولی) نیم کوب کرده، روزی 10 گرم از آن را در دو نوبت جوشانده صبح و عصر میل نمایید. نشاسته، کتیرا و صمغ عربی را نرم کوبیده، روی جوشانده ها پاشیده و میل نمایید.

منبع:ـــــــــــــــــــــ

صانعی، صفدر، نسخه شفا (گل و گیاه)، انتشارات حافظ نوین، تهران، 1378، ص 272 ـ 271.

اگر تا به حال فکر می‌کردید چربی بیش از حد برای بدن مضر است، چون در دیواره عروق رسوب می‌کند و باعث تنگی و گرفتگی آنها و در نتیجه سکته قلبی و مغزی می‌شود؛

اگر تا به حال فکر می‌کردید چربی‌های اضافی فقط از آن جهت بد هستند که با افزایش وزن شما، روی زانوها، قلب و تنفس شما بار اضافه تحمیل می‌کنند؛

اگر تا به حال تصورتان این بود که چربی زیاد در رژیم غذایی باعث چاقی و افزایش خطر بیماری های دیابت، قلبی و فشار خون بالا می‌شود؛ این بار محققان با بررسی‌های بیشتر متوجه شده‌اند که مشکلات ناشی از چربی‌های اضافی بدن، به همین مسائل محدود نمی‌شود.
محققان به ‌تازگی فهمیده‌اند چربی زیاد در رژیم غذایی ممکن است اثر آنتی اکسیدانی ویتامین C را از بین ببرد و این ویتامین دیگر نتواند به عنوان یک عامل مقابله با سرطان و پیر شدن سلول‌های بدن عمل کند.

در این مطالعه که کار پژوهشگران دانشگاه گلاسگوی بریتانیاست، سعی شده شرایط شیمیایی و مکانیکی داخل معده در آزمایشگاه بازسازی شود.

آنها می‌گویند وقتی مخلوط بزاق و مواد غذایی وارد معده می‌شود و با شیره ی معده مخلوط می‌شود، ویتامین C موجود در مواد غذایی گوناگون می‌تواند رادیکال‌های آزاد، یعنی همان مواد زیان‌آوری که خطر بروز سرطان را بالا می‌برند، از بین ببرد؛ رادیکال‌های آزادی مانند نیتریت که در مواد غذایی آماده و کنسروی، مانند سوسیس و کالباس به‌وفور وجود دارد.

اما در یک تحقیق، وقتی به همین مخلوط معدی، مقدار بیشتری چربی اضافه شد، محققان متوجه شدند که دیگر این اتفاق نمی‌افتد و ویتامین C نمی‌تواند این واکنش شیمیایی را در معده انجام دهد.

یک کارشناس تغذیه در مرکز تغذیه ی بریتانیا درباره نتایج این تحقیق می‌گوید: «البته سرطان بیماری‌ای است که در طی سال‌ها و در اثر حضور انواع و اقسام عوامل ژنتیکی و محیطی به‌وجود می‌آید و پیشرفت می‌کند. لذا نمی‌توان انگشت اتهام را تنها به سمت یکی از این عوامل گرفت و از تاثیر بقیه ی عوامل صرف‌نظر کرد.

با این حال شناخت این عوامل و سعی در رفع آنها یا به حداقل رساندن تاثیر آنها، ممکن است تا حد زیادی بتواند از بروز این بیماری در جوامع انسانی جلوگیری کند. نتایج این تحقیق هم از همین بابت قابل توجه است.»

این محققان که گزارش تحقیقات خود را در نشست سالانه ی انجمن زیست‌شناسی تجربی ارائه کردند، درباره نتایج مطالعه خود گفتند: «ممکن است ویتامین‌های محلول در چربی و پیش‌سازهای آنها، مثل بتاکاروتن که پیش‌ساز ویتامین A است، چنین حساسیتی به حضور چربی‌ها نداشته باشند و در رژیم‌های پرچربی هم بتوانند خاصیت آنتی‌اکسیدانی خود را حفظ کند.

به این ترتیب اهمیت توصیه کارشناسان که تاکید دارند حتماً روزی 5 وعده از انواع سبزی و میوه های تازه مصرف کنیم، غذاهای کم‌چربی بخوریم و کمتر غذاها را سرخ کنیم، مشخص می‌شود.»

سرماخوردگی و گلودرد یك عفونت حاد( كوتاه مدت) ویروسی در قسمت مجرای تنفسی فوقانی است كه از طریق هوا مانند عطسه كردن یا تماس با افراد مبتلا به بیماری، از فردی به فرد دیگر سرایت می كند.

مكمل های تغذیه ای كه برای سرماخوردگی توصیه می شوند، شامل : ویتامینC– روی ( به شكل قرص یا اسپری بینی ) و پروپیول است.
علائم سرماخوردگی چیست؟

آب ریزش و گرفتگی بینی، گلودرد، بی تابی و التهاب از علائم عمده آن است. بیشتر اوقات گلودرد به تنهایی و جدای از سرماخوردگی، خود یك علامت جدی است مثل گلودرد استرپتوككی( میكروبی) كه احتیاج به تشخیص پزشكی و درمان با آنتی بیوتیك دارد. وقتیكه عفونت ویروسی است، آنتی بیوتیك ها تأثیری در بهبود سرماخوردگی ندارند.
درمان سرماخوردگی چگونه است؟

محیط مرطوب و گرم، باعث تسریع بهبود می شوند. كسانیكه به سختی دچار سرماخوردگی می شوند، بایستی استراحت كنند. داروهای بازكننده گرفتگی بینی مانند پزودوفدرین و فنیل فرین، بطور موقت بینی را باز می كنند، اما اغلب مجدداً بینی دچار گرفتگی می شود.

برای حفظ تعادل آبی و تسهیل جریان ترشحات بدن، بایستی مقدار زیادی مایعات نوشید. اگر سرفه شدید یا خطرناك باشد، داروهای ضد سرفه مثل دكسترومتورفان، خصوصاً برای خواب راحت، تجویز می شوند.

درغیراینصورت ، برای خارج ساختن ویروس های عفونی و ترشحات جمع شده در گلو، بایستی خلط را دفع كرد و نبایستی آن را در گلو نگه داشت.
توصیه های غذایی مفید:

زیاده روی در مصرف شكر، چربی و الكل به سیستم ایمنی بدن آسیب می زند، هر چند كه از چگونگی تاثیر این موادغذایی در طول دوره ی سرماخوردگی اطلاع دقیقی در دست نیست.
مكمل های غذایی مفید:

ویتامینC :
بررسی 21 مطالعه نشان داد مصرف 1 تا 8 گرم ویتامینC در روز، مدت و شدت سرماخوردگی را تا 23 درصد كاهش می دهد.

مقدار مناسب ویتامینC بری درمان سرماخوردگی معلوم نیست، ولی ممكن است حداكثر 1 تا 3 گرم در روز باشد؛ با توجه به اینكه مقدار بیشتر از 200- 120 میلی گرم در روز، بعنوان مقدار مناسب و كافی برای افراد سالم در نظر گرفته می شود.

بررسی 23 مطالعه نشان داد مكمل دهی ویتامینC در كودكان اثرات بهتری نسبت به بزرگسالان دارد. همان مطالعه ثابت كرد مصرف 2 گرم یا بیشتر ویتامینC در روز، در كاهش مدت سرماخوردگی مؤثرتر از 1 گرم در روز است.
روی(Zn) :
وقتیكه روی (Zn) در زمان سرماخوردگی بصورت مكمل به افراد داده شد، ثابت كرد كه این عنصر باعث كاهش قدرت ویروس ها برای احاطه سلولهای بدن و كمك به سلولهای ایمنی برای مبارزه با سرماخوردگی می شود و علائم سرماخوردگی را تسكین می دهد.

قرص روی مدت سرماخوردگی را در بزرگسالان كاهش داد ولی در كودكان اثری نداشت.

قرص های حاوی گلوكونات روی، گلسین- گلوكونات روی واستات روی در بهبود مؤثرند، ولی اشكال دیگر روی و قرص هایی كه حاوی اسید سیتریك، اسید تارتاریك، سوربیتول و مانیتول هستند ، اثری ندارند و در مطالعاتی كه این اشكال روی بكار رفت مثل مواقعی كه مقدار روی كافی نبود، موفقیتی در عمل حاصل نشد.

برای بهبود سرماخوردگی، قرص هایی كه حاوی 13 تا 25 گرم گلوكونات روی، گلسین- گلوكونات روی یا استات روی می باشند، هر 2 ساعت یكبار برای چند روز مختلف استفاده می شوند.  اگر این قرص ها با بروز اولین علامت سرماخوردگی مصرف شوند، بهترین اثر را دارند.

مطالعات بیان می كرد دلایل كافی برای اثر روی وجود ندارد و از نظر آماری، معنی دار نیست. اما مقایسه 6 آزمایش ثابت كرد، در كسانیكه در زمان سرماخوردگی قرص روی مصرف كرده بودند بعد از یك هفته، در مقایسه با افرادیكه مصرف نكرده نبودند، علائم سرماخوردگی كاهش یافته بود و معنی دار نبودن از نظر آماری به دلیل كافی نبودن تعداد افراد یا روی مصرفی بود.

اسپری بینی روی نسبت به قرص روی در بهبود سرماخوردگی مؤثرتر است، زیرا طبق یك بررسی، میزان سرماخوردگی در افرادی كه 4 بار در روز این اسپری را بكار برده بودند 74 درصد كم شده بود، در صورتیكه با مصرف قرص  روی 42 تا 53 درصد كاهش یافته بود.
پروپیول :
پروپیول ماده صمغی است كه توسط حشرات از جوانه های برگی شكل و پوست درختان جمع آوری می شود خصوصاً از درختان صنوبر و كاج. عصاره پروپیول می تواند در پیشگیری و كوتاه كردن مدت سرماخوردگی مؤثر باشد.

مطالعات بالینی نشان داد، عصاره پروپیول عفونت دستگاه تنفسی فوقانی را در كودكان كاهش می دهد.

تولیدكنندگان این محصول توصیه می كنند، فرآورده های خوراكی پروپیول به میزان 500 میلی گرم، یك یا دوبار درروز مصرف شوند.

 نکته درباره ویتامین C

اسید اسکوربیک یا ویتامین C یکی از محبوب ‌ترین و مشهورترین داروهایی است که افراد سالم و بیمار هر دو به یک اندازه از مصرف آن لذت می ‌برند.

ویتامین C در گروه ویتامین‌ها قرار دارد و به شکل قرص‌های 100 و 250 میلی ‌گرمی و قرص جوشان 1000 میلی ‌گرمی، پودر 500 میلی‌ گرمی و آمپول 500 میلی ‌گرمی در داروخانه‌های کشور موجود است. اما قرص جوشان آن به ویژه در فصول سرد سال طرفدار بیشتری پیدا می ‌کند.

ویتامین C، ویتامین محلول در آب است که از اجزای ضروری برای ساخت و نگهداری کلاژن و بافت محیطی بین سلولی است. مصرف این دارو سبب تقویت دستگاه ایمنی و افزایش سرعت بهبود زخم می ‌شود، همچنین از تشکیل نیتروزآمین‌ها و نیتروز اوره‌های سرطان‌زا جلوگیری می ‌کند.

موارد مصرف ویتامین C در پیشگیری و درمان بیماری اسکوروی، کمک به درمان سوختگی‌های شدید، بهبود شکستگی یا زخم بیماری‌های مزمن است.
میزان مصرف این دارو بر اساس نوع بیماری تعیین می‌ شود. به ‌طور مثال، در درمان بیماری اسکوروی روزانه 100 میلی گرم تا 2 گرم از راه خوراکی یا تزریقی مصرف می ‌شود یا در سوختگی‌های شدید روزانه 200 تا 500 میلی‌ گرم به وسیله پزشکان توصیه می ‌شود.

اسیداسکوربیک نیز مانند داروهای دیگر عوارضی از خود نشان می ‌دهد که اغلب دستگاه عصبی، پوست، گوارش و ادراری را درگیر می ‌کند. شایع‌ترین این علایم شامل سرگیجه، درد در محل  تزریق، اسهال ، سوزش سردل ، افزایش دفع ادرار یا تخریب دندان‌ها با مصرف طولانی مدت قرص‌های جویدنی است.

افراد دچار کمبود آنزیم G6PD* باید از مصرف زیاد این دارو بپرهیزند، زیرا احتمال بروز کم‌خونی در این افراد با مصرف اسیداسکوربیک وجود دارد.

ویتامین C تزریقی در معرض نور به تدریج تیره می‌ شود، اما تغییر رنگ جزیی تأثیری در اثر درمانی آن ندارد.

ویتامین C تزریقی را می ‌توان به صورت رقیق شده یا رقیق نشده استفاده کرد.

از محلول خوراکی ویتامین C می ‌توان همراه غذا استفاده کرد.

قرص‌های جوشان این ویتامین را باید در یک لیوان‌ آب حل و بلافاصله مصرف کرد.

ویتامین C را در ظروف غیرفلزی مقاوم در برابر هوا، دور از حرارت و نور خورشید در دمای 15 تا 30 درجه سانتی‌ گراد نگهداری کنید.

مصرف زیاد این دارو در دوران بارداری توصیه نمی ‌شود. همچنین سیگاری‌ها و افرادی که قرص ضد بارداری مصرف می ‌کنند، نیاز به مصرف ویتامین بیشتری به صورت مکمل دارند.

درباره این ویتامین، مهم ترین توصیه‌ای که‌ به خانواده‌ها گفته می ‌شود، این است که برای تأمین ویتامین C لازم به منابع غذایی طبیعی توجه بیشتری نشان دهند تا دارو.

ویتامین C می‌ تواند سبب افزایش توان جذب آهن شود.

*پی نوشت:

نقص آنزیم گلوکز 6 فسفات دی هیدروژناز (G6PD) شایع ترین نقص آنزیمی است که در انسان به ارث می رسد و وابسته به کروموزم X می باشد. کمبود فعالیت این آنزیم باعث بیماری فاویسم می شود که همولیز حاد و شدید ناشی از مواد اکسیدان موجود در باقلا است.

"ویتامین C "

 

کشف ویتامینC داستان جالبی دارد . در قرن 19 ، دریانوردان انگلیسی برای رهایی از نوعی بیماری که در دریا به آن مبتلا می شدند و بعداً اسکروی * نام گرفت ، مقدار زیادی لیمو در کشتی خود حمل می کردند . برای همین به آنها" ملوان لیمویی" می گفتند. اسکروی بیماری مهلکی بود که کاشفان سرزمین های دور پس از مدت طولانی که بر روی آب سفر می کردند به آن مبتلا می شدند و بسیاری از آنها در اثر این بیماری می مردند. اسکروی کمبود طولانی مدت ویتامینC است.

این مطلب انگیزه ای شد برای جستجوی عامل درمان اسکروی در پرتقال ، که منجربه کشف ویتامینC در سال 1928 شد و اسید اسکوربیک ** نام گرفت. انسان و بعضی حیوانات فاقد آنزیم لازم برای تولید ویتامینC در بدن هستند از اینرو نیازمند دریافت آن از طریق غذا می باشند.

ویتامینC از نظر غذایی بسیار حساس است و به راحتی در اثر حرارت و تاثیر مواد قلیایی از دست می رود . حرارت پخت نیزموجب کاهش این ویتامین در سبزیجات می شود .

 

 

شما از ویتامینC زیاد شنیده اید و از تأثیر آن بر سرماخوردگی آگاهید ، دلیل این همه فوائد ویتامینCدر بدن چیست؟ این ویتامین چه اعمال دیگری در بدن انجام می دهد؟

ویتامینC در واکنشهای شیمیایی بدن به عنوان یک حمل کننده الکترون عمل می کند ، این ویتامین مهمترین آنتی اکسیدان*** محلول در آب است . آنتی اکسیدان به موادی گفته می شود که با حرکت در خون ، مواد شیمیایی را که به بافتها لطمه می رسانند را خنثی می کنند.  به این دلیل است که ویتامینCدر جلوگیری از بروز یا بهبود بسیاری از بیماری های مزمن دوران کهنسالی مؤثر است .

این ویتامین نقش زیادی  در بدن ایفا می کند که دانستن آن برای شما بی فایده نیست :

ویتامین
C ، در سلامت پوست و لایه های محافظتی بدن مؤثر است. پوست انسان را با طراوت نگاه می دارد و موجب جوانی پوست می شود ؛  به همین دلیل است که به مخلوط  یک قاشق آب لیموی تازه و یک قاشق عسل در یک لیوان آب سرد که صبحگاه خورده شود، اکسیر جوانی گویند. ویتامینC موجب حفظ پوست در برابر اشعه ماوراء بنفش خورشید می شود از اینروکسانی که در معرض نور مستقیم خورشید هستند بهتر است برای حفاظت از پوستشان ویتامینC بیشتری مصرف کنند .

·با کمبود مصرف ویتامین Cپوست خشک می شود و در زیر آن ،خون مردگی هایی به صورت دانه دانه مشاهده می شود .لثه زخم شده و دهان خشک می شود ، در واقع یکی از بارزترین علائم کمبود ویتامینC این است که اگر بازو یا ران فرد را لمس کنیدپوست او دانه دانه و بر جسته احساس می شود .

 

ویتامینC ، موجب
افزایش ایمنی بدن در برابر بیماری ها می شود،  به فعالیت مناسب هورمونی بدن کمک می کند . یکی از نکاتی که در مورد این ویتامین قابل ذکر می باشد ، این است که طی تحقیقاتی که آخرین آنها در سال 92 صورت گرفت مصرف ویتامین Cاز بروز سرماخوردگی جلوگیری نمی کند بلکه به تخفیف عوارض آن کمک می نماید از اینرو توصیه می شوددرطول مدت سرماخوردگی ، مواد غنی ازویتامینC به وفور مصرف شود. از تأثیرات دیگر این ویتامین، افزایش جذب آهن موجود در غذا است ؛ از اینرو توصیه می شود ، به عنوان پیش غذا سالادهای حاوی سبزیجات خورده شود تا ویتامینC موجود درآن جذب آهن غذا را افزایش دهد . کسانی که مبتلا به کم خونی هستند و رژیم غنی از آهن و اسید فولیک دارند، مصرف ویتامینC به استفاده بیشتر بدن آنها از آهن خورده شده کمک خواهد کرد .

عوارض کمبود ویتامینC، زمانی ظاهر می شود که بیش از یکماه ویتامین بسیار کم دریافت شود ؛ دراین زمان بیماری اسکروی با عوارضی که گفته شد ظاهر شده و در اثر عدم درمان منجر به مرگ فرد می شود . کمبود این ویتامین حتی در نوزادان هم دیده می شود ، کودکانی که از شیر مادر تغذیه نمی کنند و این ویتامین را از منابع دیگر نیز دریافت نمی کنند ، لثه های زخمی و خون آلود دارند که علامت کمبود ویتامین است .

میزان ویتامین C مورد نیاز بدن در یک فرد بالغ روزانه 60 میلی گرم است که در بارداری و شیر دهی نیاز بدن به آن افزایش می یابد.

در صورتی که برای حفظ رنگ سبزی ها از بی کربنات سدیم استفاده شود vit C به میزان زیادی تخریب می شود .

 

منابع غذایی ویتامینC کدام ها هستند؟

ویتامینC ، هم در بافتهای گیاهی و هم دربعضی محصولات حیوانی موجود است . غنی ترین منابع C ، میوه ها و سبزی ها هستند ، آب مرکبات نیز دارای میزان زیادی ویتامینC است.

74 میلی گرم vit C دارد هر کیوی 341 میلی گرم vit C دارد هر فلفل سبز 74 میلی گرم vit C دارد هر پرتقال 68 میلی گرم vit C دارد یک برش بزرگ طالبی 124 میلی گرم vit C دارد 1 لیوان آب پرتقال تازه

ویتامین C به میزان توصیه شده و با حداقل 1 لیوان آب خورده شود تا معده را آزار ندهد .

 توت فرنگی، کلم بروکلی، گریپ فروت، گوجه فرنگی، انبه، لیمو، گل کلم، سیب زمینی، هندوانه، اسفناج، کلم، نارنگی و دیگر میوه ها و سبزی ها ، منابع گیاهی دارای ویتامینC و جگر ، منبع حیوانی دارای ویتامینC است.

سیگاری ها و زنانی که از قرصهای جلوگیری از بارداری استفاده می کنند نیاز به VitC بیشتری دارند.

افرادی که بیش از نیازشان vit C دریافت می کنند بدنشان به میزان زیاد vit C وابسته شده و با دریافت در حد استاندارد مبتلا به کمبود می شوند .

مصرف مکملVitC نباید خود سرانه باشد خصوصاً در افرادی که مبتلا به دیابت هستند ، چرا که کلیه آنها سنگ ساز است ؛ همچنین افرادی که به آنها رژیم غذایی کم نمک توصیه شده با مشورت پزشکVitC تکمیلی دریافت کنند ، زنان باردار و شیرده نیز باید با توصیه پزشکVitC دریافت کنند.

امسال تمرکز برنامه های  جهانی برای موضوع زنان ، دختران ، HIV و ایدز می باشد و سازمان جهانی بهداشت شعارهایی را برای این امر در نظر می گیرد مانند:
۱- خشونت علیه زنان باعث افزایش سرعت گسترش آلودگی به HIV می گردد .  خشونت نباید  تحمل گردد .
۲-  رهبران زنان باید درباره ایدز صحبت کنند .
۳- زنان منبع بزرگی از نیرو برای  مبارزه با HIVو AIDS  هستند .
 ۴- بسیاری از زنان و دختران بحاطر رفتارهای دیگران در  معرض خطر ایدز هستند .
۵-  در  کل جهان زنان و دختران  ۵/۲ برابر نسبت به آلودگی حساسترند .
و در نهایت اینکه سلامت زنان سلامت تمام جامعه است .
 و ایدز جزء معدود  بیماریهای تاریخ بشری است که مبارزه با آن تماماً بستگی به دانش رفتاری دارد و  فردا دیر است و امروز باید چاره ای اندیشید و از ایدز پیشگیری نمود و مبارزه با ایدز مسئولیتی است همگانی .
 بر اساس آخرین آمار ۸/۱۱ میلیون جوان (۲۴-۱۵ ساله آلوده به عفونت HIV یا مبتلا به بیماری ایدز هستند که از آن میان ۳/۷ میلیون زن  جوان و ۵/۴  میلیون مرد  جوان می باشند و آلودگی روزانه ۶۰۰۰ جوان ۲۴-۱۵ سالهنیز گزاش شده است .
 تنها تا پایان سال ۲۰۰۱ از ۵/۱ میلیون مرگ ومیر رخ داده بدنبال عفونت ایدز ۴۷۰ هزار نفر زن و  ۳۵۰ هزار نفر  کودک زیر ۵ سال بوده اند .
حدود ۸/۱۴  میلیون زن  آلوده به HIV در سراسر دنیا  حضور دارند .

اپیدمی بیولوژی ایدز

 
() گزارش  کرده است که ۱۵۰۰۰ بچه آلود به  از زنان  مثبت متولد شده است و احتمال  عفونت در زنان سیاهپوست بیشتر است .

 اتیولوژی

  عامل AIDS یک  ویروس بنام  نوع ۱و ۲ می باشد. که در اکثر نقاط  جهان ۱ عامل بیماری است و۲   در آفریقای  جنوبی بصورت آندمیک دیده می شود .

راههای انتقال

 ۱-     تماس جنسی بخصوص mail hemo sexual راه اصلی انتقال است .
۲-     خون ومحصولات خون آلود.
-      مادر به  جنین یا نوزاد

پاتوژنز

  بیماری بالینی با HIV یا ایدز  به علت مهار شدید سیتسم ایمین بدن می بادش  که عمدتا ایمنی سلولی  درگیر می شود و سبب تظاهر عفونتهای فرصت طلب و  نئوپلاسم ها می گردد .
T از نظر فنوتیپی  با آنتی  ژن سطحی ‍ مشخص می گردد .
CD4 بعنوان یک گیرنده برای ویروس می باشد که پس از تماس ، ویروس وارد سلول میزبان شده و با استفاده از آنزیم Trans Criptase و ژنوتیپ خود را  کد می کند .
set point کاهش می یابد  به بیماران با  حداکثر ویرومی سریعا به سمت  پیشرفت کرده و می میرند .
T کاهش می یابد و سبب مهار شدید سیستم  ایمنی می گردد .  ماکروفاژها ی منوسیت  نیزعفونی  می گردند و عفونت  سلولهای میگرو لگیال  مغز سبب  اختلالات نوروسیکاریک می گردد . افراد عفونی شده با  احتمال بیشتری برای  نئوپلاسم بخصوص سارکوم کاپوزنی ،لنفون نان   – هوچکین ، لنفوم   و کارسینوم دارند .

تظاهرات بالینی

   دوره کمون بیماری معمولا چند روز تا چند هفته است ، بیماری  حاد شبیه سایر بیماریهای ویرال دیگر کمتر از ۱۰ روز به پایان می رسد .
 

علائم و نشانه های شایع

  تب                            لنفدونوپاتی
تعریق شبانه               فارنژیت
خستگی                      آرتراشری
راش                          تهوع و استفراغ
سردرد                      اسهال
 پس از فروکش کردن علائم ویروسی مزمن شروع می گردد . عاملی  که سبب پیشرفت بیشتر از ویروسی بدون علامت تا سندرم  نقص ایمنی AIDS می شود  نامشخص است  زمان متوسط آن ۱۰ سال است .
oral Hairy luclco plachia  شایع است .
عفونت های فرصت طلب زیر نیز شایع است .
۱-     کاندیدیاز ریوی و ازوفاژیال
۲-      هرسپس سیمپلکس یا واریلا زوستر پایدار
۳-     Muloscum  contagiosumo
4-     ترکسوپلاسموزیس
۵-     بیماریها نورولوژیک با شیوع ۵۰ درصد در بیماران

علت زمینه ساز آسیب پذیری زنان

 ۱-     فقر اقتصادی و فرهنگی و بهداشتی
۲-      ازدواج دختران  جوان با مردان مسن که قبلاً پارتزهایی نیز داشته اند .
۳-    وجود اماکنی مانند زندان ، خانه های فساد،  مراکز تهیه و  توزیع فیلمهای مبتذل و مواد مخدر که در گریزان شدن  زنان بویژه دختران ا ز کانون گرم خانواده تاثیر گذار است .
 بسیاری از زنان ( دختران جوان)  جهت پرداخت شهریه مدرسه یا آموزشگاه ، کمک به خانواده و یا اداره زندگی شخصی خود به میل خود و یا  به اجبار و خشونت به مسایل غیر اخلاقی روی می آورند .
-     آسیب پذیری  فیزیولوژیکی و آناتومیکی زنان بویژه دختران جوان که هنوز رشد تکامل جسمی کاملی ندارند و فقر اطلاعاتی این زنان و کمبود و یا نبود مراکز مشاوره در پیگیری مشکلات جسمانی  خود مزیر بر علت است .
۵-     بسیاری از زنان  سریعتر از مردان به خویشاوندان ، دوستان  خانوادگی ، کارفرمایان و سایر بزرگسالان خود اعتماد کرده و مورد خشونت قرار می گیرند .
-     بسیاری از زمان دنیا درگیر کسب درآمدهای نامشروع  از  فعالیتهای اجتماعی -  فرهنگی و جنسی اند . بویژه   در دختران زیر ۱۵ سال و کودکان زیر ۱۰ سال  که  سود استفاده در این سنین بدلیل ترس بشدت مخفی نگاه داشته می شود و بسختی می توان اطلاعاتی ار بدست آورد.
HIV می باشد .
۷-زنان و کودکان خیابانی و افردی که د ر حاشیه  شهرها زندگی می کنند بیشتر آسیب پذیرند.
چرا که این افراد قربانیان  جنگ ، فقر ، خشونت های خانوادگی   که آزاد واذیت روحی و جسمانی و بیماری ایدز به شمار می آیند ومبارزه هرروزه این افراد برای بقا هر گونه نگرانی احتمالی  در مورد بیماری که ممکن است در طی سالهای آینده آنها را به کام مرگ بکشاند از بین می برد .
این افراد برای دریافت پول ، کالا ، دریافت کمک و حمایت های غیر قانونی و گاهاً قانونی تن به رابطه  جنسی  داده اند .
-برقراری رابطه با هم جنس بویژه هم  جنسانی که قبلا با  مردان هم جنس باز در ارتباط بوده اند و ننگ اجتماعی و خشونتی  که افراد دارای رابطه جنسی با هم جنس خود با آن مواجه هستند میزان خطر ابتلا به عفونت HIV را عظیم تر جلوه می  دهد . این روابط در زندانها ، پرورشگاهها ، خوابگاه ها و… رخ می دهد و دراغلب  اوقات پنهان نگه داشته می شود .
۹- آوارگی و ویرنی های ناشی از درگیریهای مسلحانه قومی و قبیله ای و  حتی بین کشورها که متعاقب آن باعث از  هم پاشیدگی  کانون خانواده ها و  جامعه می شود و در آن خدمات بهداشتی ، زیر بناهای آموزشی و حمایتهای قانونی فرو می  ریزد. بیشتر این آوارگان  زنان وکودکان  می باشند که به مراقبتهای  بهداشتی دسترسی ندارند .
 دربسیاری از نقاط دنیا سربازانی که حدود ۱۰ سال سن دارند بعنوان نامه رسان ، دربان، آشپز و .. هستند که با خود اسلحه حمل میکنند و مورد سوء استفاده نیز واقع می شوند .
 در بسیاری از  کشورها دختران جوان  بدلیل از دست دادن والدین خود و یا جهت مراقبت از والدین  بیمار واز کار افتاده  و دیگر کودکان خانواده از تحصیل و مدرسه دست می کشند و بدلیل تبعیض    عدم استطاعت  در پرداخت هزینه ها مورد سوء استفاده واقع شدند .
۱۰- مصرف مواد مخدر و استفاده از سرنگ های مشترک و استفاده از یک سرنگ در  چندین مرتبه بویژه در زندانها و خوابگاهها و..
۱۱- ضعف  ساختار آموزشی و مشاوره ای  جوامع و اینکه یک زن بداند پس از  سوء استفاده جهت مشاوره به کجا مراجعه کند ویا آموزش  وی به  حدی باشد که او را در برابر برقراری ارتباطات غیر اخلاقی  متعهد کند.
HIV آلوده شود  علاوه بر عفونتهای  فرصت طلب نامبرده احتمال ابتلابه بیماری های زیر بصورت اختصاصی بیشتر می شود .
۱-     بیماری های بدخیم زنان ( سرطان سرویکس تا ۶-۵ برابر بویژه در درجات بالا) می یابد .
۲-            احتمال ابتلا به کوندیلومای ژینتال، ولوواژینال انیترالاپی تلیال نئوپلاسما  تا ۱۶ برابر بیشتر است . در مطالعه انجام شده بین المللی افراد فوق به درمانهای رایج پاسخ نمی دهند .
-            PID یا عفونت لگن  با احتمال ۲۲-۷ برابر بیشتر ( در بررسی های  انجام شده افراد مبتلا به  با  مشکل همزمان  لکوپنی یا  بلیل تضعیف  سیستم ایمنی دارند .
-                 احتمال سیفلیس  و سوزاک ( توره ) 
۵-                 احتمال توده های آدنکسال
 احتمال آبسه های توبواوارین
-                  احتمال آبسه های باکتریال واژینوزیس
-                  احتمال آبسه ای اندومتریت
-                  اختلالات ( الیگومنور ، آمنوره ، دسمینور)
-               ابتلا به  با احتمال ۵-۲ برابر بیشتر.
-               هرپس سیمپلکس   آکریتنیوسایتها  زخمهای  هجوم لنفوسیتهای CD4
-              سانکرونید ( همو فیلوس دکری Dvcreyi Hemo philus)  انتی پاژیهای 
که در آن ژن درگیری gp47جهش می یابد  و این جهش  ژن  در ایدز نیز دیده می شود .
 و بارداری
HIV مثبت در مقایسه با افراد  منفی کاهش می یابد .
HIu( کاهش سریعتر  و یا افزایش سریع مقدار ویروس ) همراه باشد . و همینطور وشاهدی وجود ندارد که  سبب  نقایص زمان تولد گردد.
 ۲۰ درصد و سقط خودبخودی و stillvirth و وزن کم  موقع تولد  تا ۲۴ درصد  شایع است .
راههای انتقال آلودگی از مادر به  جنین و نوزاد
۱-     قبل از تولد
۲-      حین زایمان
۳-    Pot pavtum
4-     از طریق شیر مادر
انتقال آلودگی از مادر به جنین در هر زمان از بارداری می تواند رخ دهد که در  مجموع از  ۴۵- ۲۵ درصد است که با حد اختلاف  مناسب تا ۲% نیز می توان کاهش داد .
در صورت تشخیص در اوایل  حامگی می توان با  سقط  انتخابی به  حاملگی  خاتمه داد .
 انتقال ورتیکال ( مادر به جنین )  در زایمان زودرس شایعتر است  و بویژه اگر با پارگی طولانی مدت پرده های جنین همراه باشد .
HIV ارتباط دقیقی با اندازه گیری  ویروسی پلاسما دارد  و سطح پلاسمایی  ویروس  بهترین پیشگوئی کننده خطر انتقال پری ناتال است .
cc/1000  عفونت نوزادی تا ۵%
cc/100000  عفونت نوزادی تا ۴۰%
عفونت HIV مادری افزایش می یابد .
HIV در مادران باردار در  کشورهای اروپائی و استرالیا و  کانادا و آمریکا  جزء آزمایشات روتی روران بارداری می باشد .
راههای کاهش خطر انتقال HIVبه کارکنان بهداشتی و درمانی
۱-      پرهیز از تماس با خون و ترشحات زنان قبل و حین و پس از زایمان و حین مراقبت از مادران و نوزادان عفونی .
۲-       استفاده از دستکشهای  غیر قابل  نقوذ به مایع ، عینک
-       استفاده اجباری از دستکش در سرازین و زایمان تا زمانی جفت دستکاری می شود و خون ومایع  از بدن نوزاد پاک می گردد .
-       از ساکشن دهانی برای پاک کردن راه هوای پرهیز شود .
-     در صورت پارگی دستکش و یا فرو رفتم سوزن به انگشتان (و یا هر شی دیگر مثل پنس و پنست که ایجاد  جراحت کند)بلافاصله دستکش تعویض و با  خارج کردن  سوزن و یا وسیله آلوده اقدامات لازم   انجام شود و پوست و  مخاط  غیرسالم ، آلوده و عفونی  فرض شود .

اقدامات ضروری در صورت Needie stick

 ۱-       استفاده از زیرو ودین : y200  ، ۳ بار در روز برای ۴ هفته
۲-        رامی و  ودین g 150 ، دوبار در روز برای ۴ هفته
اگر فرد منبع AIDS پیشرفته داشته باشد یا  کسانی با داروی آناموگ نوکلئوزید درمان می شوند باید یک مهار کننده پروتئاز مثل Indinavin 200g 1 Tds اضافه گردد .
 

راههای کاهش خطر انتقال HIV از مادربه نوزاد
 ۱-      استفاده از داروهای آنتی ویرال در طول حاملگی ( ترجیحا بجز ۱۴-۱۱۱۲ هفته اول بارداری )
۲-       استفاده از  داروهای آنتی ویرال در طی لیبر
۳-       سزارین بویژه قبل  شروع لیبرو پارگی پرده های  جنین خط انتقال  را تا ۵۰%  کاهش می دهد .
۴-    پرهیز از شیردهی – کاهش خطر تا ۱۶ %  چرا که شیردهی تا   خطر انتقال را دارد . اگر چه  که در بسیاری از کشورها بدلیل آلودگی  آب و آموربیدیته در اثر اسهال و عفونت تنفسی استفاده از شیر خشک  غیر قابل اجراست .

مزایای استفاده از داروهای آنتی ویرال  ترکیبی

  ۱- سیر گسترش HIV   کمتر می شود .
۲- سطح خونی ویروس منفی یا غیر قابل  اندازه گیری می گردد.
 ۳- به جلوگیری از عفونتهای مرتبط با AIDS کمک می کند.
درمان مادر باردار با افراد  غیر حامله تفاوتی ندارد . هنوز اثرات این دارو ها بر جنین ناشناخته است .
در فوریه سال ۲۰۰۲  public Heal lthservice توصیه کرد برای زنان باردار حتی  در ۱۴ هفته اول بارداری نیزمی توان از زیروودینی استفاده کرد و در طول حاملگی و لیبر ادامه داد .
 و حتی برای پیشگیری  از عفونت در ۶ هفته تولد نیز می توان استفاده کرد .
 ومصرف همزمان زیدوودینی با مهارکننده ها پروتکئاز ۳-۲ برابر خطر  HIV مثبت در زمان تولد را کاهش می دهد .
 در مادران HIVمثبت پرهیز از  استفاده از پروسچرهای زیر توصیه شده است :
۱-     آمینوسنتز
۲-      نمونه گیری از سر جنین
۳-      آمینوتومی
 ترکیب سزارین و درمان داوئی پری ناتال  ، حین زایمان و دوره نوزادی تا ۸۵% در مقایسه با سایر روشهای زایمان ریسک انتقال را کاهش می دهد .
   در مناطقی   که بیماری های عفونی و سوء تغذیه علل اولیه مرگ نوزاد است  توصیه شده است  .
 همواره پیشگیری بر درمان  مقدم است .
AIDS است .

 استراتژیهای  پیشگیری

 ۱-     مداخلات رفتاری Behavirg Intervention
 الف- شریک سالم safesex
ب- کاندوم Condom Usage
ج- عدم استفاده از الکل ومواد مخدر Nodrug or alchol
  ۲-          Medical inter Vention
 داروهای آنتی ویرال ، ویتامین  ،  تقویت سیستم ایمنی ، درمان موارد 
3- مداخلات مامایی ( همه بیماران آلوده  فرض شوند  مگر اینکه  حذف آن ثابت شود .
که مورد بحث قرار گرفت . پرهیز از  تکنولوژی های  تهاجمی  ، استریلیزاسیون  NOB/F
4- Health  Considevatior

در امر پیشگیری باید با  توجه به نکات زیر  انجام شده

 ۱-    شرایط موجود محلی و متناسب با تفاوتهای میان پسران ودختران ، جوانان مناطق شهری و روستایی ، کودکان مدرسه ای و غیر مدرسه ای  ، نوجوانان و  جوانان مجرد و متاهل  .
۲-     سیاستمداران باید بپذیرند که باید از  حقوق جوانان به ویژه دختران دفاع کنند.
۳-     تلاشهایی که در برابر پیشگیری از  صورت می گیرد باید  به نیازهای اصلی  جوانان  برای داشتن غذاو مسکن ونیزکسب درآمد از طریقی مطمئن  و بدون بهره کشی ، توجه داشته باشد و بیش از آنکه عفونت   و بیماری ایدز  به معضلی بهداشتی در سطح ملی تبدیل شود  دولت می تواند با  صرف هزینه ای پائین برای پیشگیری  و اطلاع رسانی  و حمایت از نیاز جوانانی که به شدت در معرض آلودگی  قرار دارند از شیوع عفونت  جلوگیری کنند .

 اقدامات ده مرحله ای پیشگیری از گسترش ایدز:

 ۱-    به سکوت،ننگ و شرم  خاتمه داده شود و این امر توسط روسای جمهور ، نخست وزیران ، رهبران ، جوانان ، هنرمندان ، چهره های ورزشی ، رهبران مذهبی و سایر افراد  صاحب نفوذ صورت گیرد. و در مورد تمایلات  جنسی نوجوانان ، خشونت علیه زنان ودختران ، اعتیاد به مواد  مخدرر  سخن بگویند.
۲-      دانش واطلعات  از طریق  زیر د راختیار  زنان ودختران جوان قرار گیرد :
۱: مدارس  ۲: جوامع محلی و TNAO 3: رسانه های ارتباط جمعی ۴: آموزش از طری همسن وسالان
۳-                  زنان و دختران  جوان به حمایتهای زندگی مجهز شوند تا دانش خود را به مرحله عمل در آورند .
۴-                  خدمات بهداشتی دوستدار  جوانان ارائه شود .
۵-                   مشاوره و آزمایش داوطلبانه و محرمانه HIV ترویج یابد .
۶-                  با  جوانان  کار و مشارکت آنها گسترش یابد .
۷-                   جوانان آلوده به عفونت  HIV ترویج یابد .
۸-                  محیطهای  حمایتی و امن برای  جوانان و زمان فراهم شود.
۹-                  به جوانانی بویژه زنانی که با بیشترین  خطرات مواجهند رسیدگی شود .
۱۰-               همکاریها تقویت و پیشرفت کار پایش شود.

به گفته محققان، افراد آلوده به ویروس اچ.آی.وی بطور متوسط حدود ‪۱۶‬ سال از زندگی خود را از دست می‌دهند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل ازیونایتدپرس ، “النا لوزینا” استادیار آمار زیستی دربیمارستان عمومی”ماساچوست” در دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه “بوستون” گفت: اگر شخصی در مراحل اولیه آلودگی به اچ.آی.وی درمان آن را به تاخیر اندازد ، ‪۵/۱‬سال دیگر از زندگی خود را از دست می‌دهد.

لوزینا در”چهاردهمین کنفرانس سالانه رتروویروس” در لوسانجلس گفت، علاوه بر تعلل در درمان آلودگی به اچ.آی.وی در مراحل اولیه آن ، آنها محاسبه کرده‌اند که وقفه در درمان و یا مصرف نکردن داروهای تجویزی موجب می‌شود که به میزان تعلل در درمان مراحل اولیه آلودگی به اچ.آی.وی ، از زندگی بیمار کاسته شود.

وی همچنین گفت که تفاوت‌های مراقبت بهداشتی در میان گروه‌های نژادی و قومی آمریکا بر میزان امید به زندگی در میان افراد مبتلا به اچ.آی.وی تاثیر دارد.

لوزینا گفت،درحالیکه زنان آلوده به‌اچ.آی.وی به اندازه ‪۴‬سال اززندگی خود را به دلیل تعلل در درمان و یا پیروی نکردن از درمان از دست می‌دهند، زنان آفریقایی آمریکایی تبار حدود ‪۵/۴‬سال از زندگی خود را از دست می‌دهند.

لوزینا ‪۳۳‬سالگی را سن متوسط آلودگی به اچ.آی.وی در آمریکا خواند.

گروهی که وی و همکارانش مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند حدود ‪۲۵‬تا ‪۴۱‬ساله هستند.

لوزینا گفت، شخصی که در این رده سنی به اچ.آی.وی آلوده می‌شود حدود ‪۲۸‬ سال بیشتر زندگی خواهد داشت.

وی افزود، این درحالی است که این میزان زندگی ‪۱۶‬سال کمتر از زندگی شخص اچ.آی.وی منفی است

کوفی عنان، دبیر کل سازمان ملل متحد، در گزارش تازه ای هشدار داده است که بیماری ایدز علیرغم چند برابر شدن بودجه مبارزه با آن، با سرعتی بیش از هر زمان دیگر در گذشته درحال شیوع است.

کوفی عنان گفت که نرخ ابتلا به اچ آی وی/ایدز و مرگ و میر ناشی از آن، سال گذشته بار دیگر افزایش یافته است.

وی گفت که سرعت گسترش این بیماری آشکارا بیش از سرعت تلاش ها برای مهار کردن آن است و افزود که جوانان، به خصوص زنان جوان، نیمی از موارد تازه ابتلا را تشکیل می دهند.

وی برای یک نشست ویژه ایدز در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی می کرد.

آقای عنان از دولت های سراسر جهان خواست برای مقابله با اچ آی وی و ایدز گام های بلندتری بردارند.

وى گفت” مبارزه با ایدز چالش بزرگ زمان و نسل ماست. فقط در صورتى که ما از عهده این چالش برآئیم مى توانیم جهانى انسانى، سالم و عادلانه داشته باشیم.”

سازمان ملل متحد در سال ٢٠٠١ “اعلامیه تعهد در مورد اچ آی وی/ایدز” را که مورد توافق دولت های سراسر جهان قرار گرفته بود منتشر کرد. هدف این توافقنامه توقف گسترش ایدز تا سال ٢٠١۵ بود.

موفقیت ها

کوفی عنان در آخرین گزارش خود در مورد میزان پیشرفت این موافقتنامه گفت موفقیت هایی حاصل شده است، اما از دولت ها خواست “به تعهدات خود جامه عمل بپوشانند.”

وی اخطار داد که اهداف این اعلامیه، از جمله کاهش آلودگی به اچ آی وی در جوانان به میزان ٢۵ درصد تا سال٢٠٠۵، تحقق پیدا نخواهد کرد.

وی گفت نیمی از کل موارد تازه آلودگی به اچ آی وی در جهان هنوز مربوط به افراد جوان است و آنها اغلب به خدمات پیشگیری دسترسی ندارند.

“اعلامیه تعهد در مورد اچ آی وی/ایدز” بر گسترش سریع برنامه های پیشگیری، مراقبت و معالجه و اینکه کشورها چگونه می توانند تاثیر این بیماری بر خانواده ها و اجتماع را کاهش دهند متمرکز است.

این گزارش می گوید که “یک گروه کوچک اما فزاینده از کشورها” پیشرفت های مهمی حاصل کرده اند.

موفقیت کامبوج در کاهش نرخ آلودگی به اچ آی وی در میان زنان خودفروش و دستاوردهای باهاما در کاهش شیوع اچ آی وی و مرگ و میر ناشی از ایدز از جمله این موارد است.

اما دبیر کل سازمان ملل هشدار داد که شمار افرادی که به اچ آی وی/ایدز مبتلا می شوند همچنان در حال افزایش است.

با این حال، در گزارش او آمده است که بودجه مبارزه با ایدز در کشورهای در حال توسعه از دو میلیارد دلار در سال٢٠٠١ به تقریبا هشت میلیارد دلار در سال ٢٠٠۵ افزایش یافته است، اما حتی این رقم نیز کمتر از آن چیزی است که به اعتقاد سازمان ملل برای مقابله اصولی با این اپیدمی ضرورت دارد.

بنابه این گزارش شمار زنانی که به خدمات لازم برای پیشگیری از انتقال ویروس از مادر به فرزند دسترسی دارند به میزان ٧٠ درصد افزایش یافته است و شمار جوانانی که آموزش ایدز دیده اند دو برابر شده است.

اما این گزارش اخطار داد که در پایان سال٢٠٠۴ تنها١٢ درصد از شش میلیون انسانی که در سراسر جهان به معالجات ایدز نیاز داشتند عملا به آن دسترسی داشته اند و از هر پنج نفر یک نفر به خدمات پیشگیری دسترسی دارد.

وضعیت ایدز در جهان
امروز در جهان ۴۲ میلیون نفر، یعنی معادل حدود دو سوم کل جمعیت ایران، به ویروس “اچ آی وی” آلوده اند.

بیش از دو سوم این تعداد در کشورهای جنوب صحرای آفریقا زندگی می کنند.

وخامت گسترش این بیماری در این منطقه به گونه ای است که در برخی از این کشورها از هر سه بزرگسال یکی به ویروس اچ آی وی آلوده است.

با توجه به این که هر روز ۱۴ هزار نفر به جمع افراد آلوده به ویروس ایدز در جهان اضافه می شود، بیم آن می رود که اچ آی وی آسیا را نیز تسخیر کند.

آفریقا
کشورهای جنوب صحرای آفریقا بیش از هر منطقه دیگر جهان از شیوع ایدز آسیب دیده اند.

اپیدمی ایدز در این منطقه در اواخر دهه ۱۹۷۰ از امتداد غرب آفریقا آغاز شد و تا اقیانوس هند ادامه یافت. این روند سرانجام به سمت کشورهای جنوبی تر سرایت کرد و هم اکنون همین کشورها بیش از سایرین در چنگال ایدز اسیرند.

آفریقای جنوبی با پنج میلیون مورد آلودگی به این ویروس، در جهان اول است.

بوستوانا” و “سوازیلند” دارای بالاترین درصد افراد آلوده به اچ آی وی هستند.

در اکثر کشورهای این منطقه، اپیدمی از میان گروه های آسیب پذیرتر، از جمله معتادان و زنان روسپی، به سایر اقشار جامعه سرایت کرده و حالا در میان عموم مردم جای پای محکمی پیدا کرده است.
آفریقا در ۲۰۰۱
کشورهای جنوب صحرای آفریقا بیش از هر منطقه دیگر جهان از شیوع ایدز آسیب دیده اند.

اپیدمی ایدز در این منطقه در اواخر دهه ۱۹۷۰ از امتداد غرب آفریقا آغاز شد و تا اقیانوس هند ادامه یافت. این روند سرانجام به سمت کشورهای جنوبی تر سرایت کرد و هم اکنون همین کشورها بیش از سایرین در چنگال ایدز اسیرند.

آفریقای جنوبی با پنج میلیون مورد آلودگی به این ویروس، در جهان اول است.

بوستوانا” و “سوازیلند” دارای بالاترین درصد افراد آلوده به اچ آی وی هستند.

در اکثر کشورهای این منطقه، اپیدمی از میان گروه های آسیب پذیرتر، از جمله معتادان و زنان روسپی، به سایر اقشار جامعه سرایت کرده و حالا در میان عموم مردم جای پای محکمی پیدا کرده است.

سرعت گسترش
سرعت شیوع “اچ آی وی” در آسیای مرکزی و اروپای شرقی بیش از هر منطقه دیگر جهان است.

در فاصله سال های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲ شمار افراد آلوده به اچ آی وی در این مناطق سه برابر شد.

تا اواخر دهه ۱۹۹۰ اینطور به نظر می رسید که این مناطق از اپیدمی اچ آی وی – ایدز جسته باشد، اما ناگهان آمار موارد ابتلا به ایدز به شدت بالا رفت و عمده علت آن هم استفاده از سرنگهای آلوده توسط معتادان به مواد مخدر بود.

با این حال شمار افراد آلوده در آسیای مرکزی و اروپای شرقی در مقایسه با قاره آفریقا هنوز ناچیز است.

وضعیت منطقه ای
ویروس اچ آی وی در میان آسیب پذیرترین گروه ها، از اقلیت هیا قومی آمریکای شمالی گرفته تا معتادان در هند، شیوع یافته و هیچ منطقه ای در جهان از گزند آن در امان نبوده است.

آمار مربوط به آلودگی در کشورهای درحال توسعه همچنان رو به افزایش است، و این درحالی ویروس اچ آی وی در میان آسیب پذیرترین گروه ها، از اقلیت های قومی آمریکای شمالی گرفته تا است که مراحل اولیه اپیدمی در کشورهای پرجمعیت جهان به تنهایی باعث شده میزان آلودگی در سطح جهانی به طور چشم گیری روند صعودی داشته باشد.
استرالیا و زلاند نو
استرالیا یکی از اولین کشورهایی بود که از وجود این بیماری خبر داد، اما موارد ابتلا به ان از سال ۱۹۸۴ به سرعت سیر نزولی را طی کرده است.

شمار تلفات ناشی از ایدز نیز در این کشور رو به کاهش بوده، که بخشی از علت آن آغاز روند درمان از طریق داروهای ضدویروس ایدز است.

برنامه های توزیع سوزن و سرنگ نیز در پیشگیری از این بیماری در میان معتادان موفقیت آمیز بوده است.

کارائیب
منطقه کارائیب پس از آفریقا دارای بزرگ ترین شمار افراد آلوده به اچ آی وی است.

در بسیاری از کشورهای این منطقه، از جمله هائیتی و باهاما، ایدز اکنون بزرگ ترین عامل مرگ و میر است.

سازمان ملل متحد می گوید گستردگی بیماری ایدز در این کشورها عمدتا ناشی از ترکیب مرگبار دو عامل است: نه تنها افراد فعالیت های جنسی خود را در سنین پایین آغاز می کنند، بلکه تعداد شرکای جنسی آنها هم زیاد است.

شرق آسیا و اقیانوسیه
در این منطقه میزان آلودگی عموما پایین است، اما شیوع ایدز در ابعادی کوچکتر و در سطح محلی بحرانی جدی قلمداد می شود.

همچنین با هجوم مهاجران روستایی نشین به شهرهای بزرگ، میزان استفاده از مواد مخدر و شیوع بیماری های جنسی درحال افزایش است.

تخمین زده می شود حدود یک میلیون انسان آلوده به اچ آی وی در چین زندگی می کنند.

اروپای شرقی و آسیای مرکزی
گسترش ویروس “اچ آی وی” در این منطقه، به خصوص روسیه، از هر جای دیگر جهان سریع تر بوده است.

تزریق مواد مخدر، به ویژه در میان جوانان، بیش از هر چیز به این بحران دامن می زند.

سازمان ملل با توجه به خطر انتقال بیماری از طریق استفاده مشترک از سرنگ و واقعیت غیرقابل انکار فعالیت جنسی این افراد جوان، هشدار داده است بروز یک اپیدمی بزرگ قریب الوقوع به نظر می رسد.

آمریکای لاتین
بالاترین میزان آلودگی به اچ آی وی در این منطقه، به آمریکای مرکزی و برزیل مربوط می شود.

در این منطقه از جهان ایدز عمدتا از طریق آمیزش جنسی شایع شده است.

گسترش اچ آی وی از طریق سرنگ مشترک برای تزریق مواد مخدر نیز در شماری از کشورها به خصوص آرژانتین، برزیل، شیلی، پاراگوئه و اوروگوئه سبب نگرانی فزاینده شده است.

 

شمال آفریقا و خاورمیانه
میزان آلودگی به “اچ آی وی” در آفریقای شمالی و خاورمیانه در حال افزایش است، اما هنوز چشمگیر نیست.

با این حال سازمان ملل متحد هشدار می دهد که انکار واقعیت ایدز از سوی برخی رهبران سیاسی و اجتماعی در برخی کشورهای منطقه، محیط را برای گسترش اپیدمی ایدز مساعد کرده است.

این بیماری بیش از هرجا در سومالی و سودان شایع است، اما ایران و لیبی نیز شاهد رشد آن هستند.

آمریکای شمالی
به گفته سازمان ملل متحد درحالی که معالجات تازه با داروهای ضدویروس ایدز، امکان یک زندگی بهتر را برای افراد مبتلا فراهم کرده است، اما مبارزه برای پیشگیری از شیوع این بیماری در آمریکا و کانادا به مرور متوقف می شود.

گسترش اچ آی وی بیش از پیش در محله های فقیرنشین و محروم متمرکز شده و به خصوص زندگی جمعیت زنان را با مخاطره روبرو کرده است.

در آمریکا، جوانان اقلیتهای قومی در مقایسه با پنج سال قبل بیشتر در معرض خطر هستند.

جنوب و جنوب شرق آسیا
اپیدمی “اچ آی وی” در آسیا با تاخیر آغاز شد، اما ۱۵ اکنون ۱۵ درصد موارد آلودگی در جهان در این منطقه دیده می شود.

هند، که شمار افراد مبتلا در آن ۳٫۹ میلیون نفر تخمین زده می شود، با فاصله ای زیاد در مقایسه با دیگر کشورهای منطقه، دارای بیشترین موارد آلودگی در این بخش از آسیاست.

این آمار، به استثنای آفریقای جنوبی، از هر کشور دیگر دنیا بیشتر است.

اما اگر موارد آلودگی نسبت به جمعیت را ملاک قرار دهیم، دو کشور تایلند و کامبوج بیش از سایر کشورهای منطقه آلوده هستند.

استفاده غیربهداشتی از سرنگ برای تزریق مواد مخدر و آمیزش با جنس مخالف عامل اصلی شیوع ایدز در این مناطق است.

کشورهای جنوب صحرای آفریقا
بیش از دو سوم افرادی که در اثر ابتلا به ایدز در جهان جان می بازند در کشورهای واقع در جنوب صحرای آفریقا زندگی می کنند.

انتظار می رود میزان تلفات همچنان افزایش یابد و عواقب آن به بدترین شکل در دهه آینده میلادی و پس از آن احساس خواهد شد.

بسیاری از کشورهای منطقه اقدامات برای ارتقا روشهای خود در مبارزه و پیشگیری از این بیماری را آغاز کرده اند.

اما میزان بالای ابتلا به ایدز بدان معنی است که حتی اگر مبارزه در این کشورها کاملا موفق هم باشد تاثیر آن در پایین آوردن میزان مرگ و میر تدریجی خواهد بود.

اروپای غربی
درحالی که بهبود شیوه های درمان، کیفیت زندگی افراد مبتلا به ایدز را بهتر کرده است، اما به نظر می رسد تدریجا از شتاب تلاشها برای پیشگیری از این بیماری کاسته می شود.

نشانه هایی وجود دارد مبنی بر این که پایبندی جمعیت همجنس گرا به رعایت احتیاط در آمیزشهای جنسی رو به کاهش بوده و این در حالی است که مصرف مواد مخدر از طریق تزریق در رگ رو به افزایش است.

یک پدیده نگران کننده دیگر در میان جوانان شماری از کشورهای اروپای غربی، کاهش در استفاده از کاندوم و افزایش عفونت های آمیزشی است.

پیش بینی موارد آلودگی در ۲۰۱۰: کشورهای اصلی
پیش بینی آینده گسترش “اچ آی وی” در سراسر جهان بسیار دشوار و مطالعات کمی در این زمینه انجام شده است.

سازمان های اطلاعاتی آمریکا در یک گزارش تحلیلی، شمار زیادی از کشورهایی را که ممکن است در آینده شاهد انبوه تازه ای از موارد آلودگی به این ویروس باشند، بررسی کرده است.

این سازمان تخمین می زند که تا سال ۲۰۱۰ در چین ۱۰ میلیون نفر و در هند ۲۰ تا ۲۵ میلیون نفر آلوده خواهند شد.

سازمان ملل متحد نیز جریان های مشابهی را پیش بینی کرده است.

بنا به گفته مسئولان برنامه های مشترک سازمان ملل متحد در امور اچ آی وی / ایدز، UNAIDS، ما به “مرگ آورترین اپیدمی که بشریت تا کنون با آن مواجه بوده” دچار هستیم.

در سه دهه ای که از ظهور ایدز می گذرد، این بیماری بر زندگی حدود ۶۵ میلیون نفر تاثیر نامطلوب گذاشته است. در هر دقیقه ایدز جان پنج نفر را گرفته و هر روز بالغ بر ۸ هزار نفر به صف مبتلایان قبلی اضافه می شوند.

سال گذشته ۳ میلیون نفر دیگر در جهان به ویروس اچ آی وی آلوده شدند و در حال حاضر ایدز چهارمین عامل مرگ در جهان به حساب می آید.

جنی واترز، رییس پروژه برنامه های ویژه روز جهانی ایدز در سرویس جهانی بی بی سی، می گوید: “ایدز نه تنها در کشورهای در حال توسعه بلکه در کشورهای پیشرفته هم همچنان مشکل ساز است. چون بنا به شواهد مردم اروپا و آمریکا نسبت به این بیماری بی خیال شده اند. بسیاری در غرب بر این عقیده اند که ایدز یک معضل قدیمی است. طولانی تر شدن حد متوسط عمر با مصرف داروهای ضد ایدز باعث شده برخلاف گذشته بسیاری بهداشت و ایمنی در روابط جنسی را رعایت نکنند. آنها فراموش کرده اند که مصرف این داروها، حتی اگر توان خرید آنها را داشته باشید، بسیار ناخوشایند بوده و بعد از مدتی ممکن است ویروس اچ آی وی در مقابل این داروها مقاوم شود.”

اما پیتر پایوت، رییس برنامه های مربوط به ایدز در سازمان ملل، یادآور می شود که مبارزه با ایدز فقط به پیشگیری محدود نمی شود بلکه همچنین شامل درمان مبتلایان و دادن امکان زندگی طولانی تر و بهتر هم می شود.

برای بررسی نکات مثبت و منفی خدمات درمان ایدز در ایران در مقایسه با دیگر نقاط جهان، پیمان مویدی گفتگویی داشته با صاحب نظران مهرناز رسولی نژاد و محبوبه حاج عبدالباقی، هر دو متخصص بیماری های عفونی در ایران، و محسن شهمنش، متخصص بیماری های مقاربتی و ایدز در شهر بیرمنگام بریتانیا.

وضعیت درمان ایدز در ایران

دکتر رسولی نژاد می گوید در حالی که درمان بیماران ایدز در ایران بر اساس پروتکلهای سازمان های بهداشت در جهان و مطابق با معیارها و داروهای مرسوم در دیگر کشورها آغاز می شود، اما آنها با معضل محدودیت در انواع داروها روبرو هستند.

بسیاری از بیماران مبتلا به اچ آی وی مثبت در ایران می گویند که داروهای آنها از کشورهای مختلف وارد می شود و از این بیم دارند که عدم توالی در مبدا داروهای مصرفی آنها می تواند در بهبودی و یا کنترل این بیماری اثر منفی داشته باشد.

دکتر عبدالباقی می گوید از سه دارویی که برای کنترل ایدز تجویز می شود، دو تا در ایران ساخته می شود.

او می گوید مسئولان بهداشتی هر چند از تاثیر کامل این داروها مطلع نیستند، اما بیماران همواره نگرانند که شاید کیفیت داروهای خارجی بهتر باشد.

دکتر عبدالباقی می گوید در چهار سال اخیر داروهایی که وزارت بهداشت در اختیار درمانگران گذاشته است ساخت خارج کشور بوده اند و البته مواردی هم بوده که معتبر بودن کشور مبدا سوال برانگیز بوده است.

متخصصان ایدز تاکید دارند که پایبندی بیماران به مصرف به موقع داروها از عوامل تعیین کننده موفقیت در کنترل این بیماری است.

دکتر شهمنش معتقد است اگر مصرف دارو کامل نباشد ویروس اچ آی وی به سرعت مقاوم می شود و حتی در بریتانیا که وضع دارویی به مراتب بهتر از ایران است و بالغ بر ۱۶ نوع دارو در اختیار بیماران قرار داده می شود اگر در مصرف دقت نشود معضلات یکسان با دیگر نقاط جهان است.

بسیاری از بیماران در ایران همچنین نسبت به مقدار دارویی که به آنها تجویز می شود تردید دارند و معتقدند که با توجه به عدم دسترسی به دستگاه شمارش ویروس در ایران، این معالجات نامطمئن است.

دکتر رسولی نژاد می گوید در ایران برای شمارش ویروس در خون از طرق دیگر استفاده می شود که همراه با معاینات پیگیر می توان تا ۹۸ درصد به نتیجه آن مطمئن بود.

او معتقد است که مسئله مهم تر در معالجات تعیین مقاومت ویروس است، چون قابلیت مقاوم شدن این ویروس در برابر معالجات به خصوص در صورت تمکین بیمار از مصرف درست داروها، بسیار بالاست.

اپیدمی از طریق آمیزش جنسی

ایران کشوری بسیار جوان است و نیمی از جمعیت آن را افراد زیر ۲۰ سال تشکیل می دهد.

مستعد بودن جامعه جوان به انواع اعتیاد و فعالیت جنسی بیشتر یا باعث می شود گروهی آسیب پذیر و در معرض خطر به حساب آید.

دکتر عبدالباقی می گوید در حالی که بنا به آمار رسمی در ایران حدود ۶۷ درصد از مبتلایان به ایدز در کشور از طریق تزریق مواد مخدر و ۱۰ درصد از طریق انتقال خون آلوده شده اند، به سادگی می توان نتیجه گیری کرد که مابقی مبتلایانی هستند که از راه آمیزش جنسی آلوده شده اند.

او معتقد است آموزش در مورد بهداشت روابط جنسی در سطوح دانشگاهی، دبیرستان و حتی راهنمایی در کنترل و پیشگیری از انتقال ایدز کمک چشمگیری می کند.

نحوه آغاز اپیدمی در مناطق مختلف جهان متفاوت بوده است.

برای مثال در آفریقا ایدز از راه آمیزش آغاز و شایع شد، اما در روسیه و جمهوری های شوروی سابق با اعتیاد شروع شد.

دکتر شهمنش می گوید الگوی آغاز و رواج ایدز در ایران هم مانند کشورهای جمهوری شوروی سابق از تزریق مشترک در میان معتادین بوده است، اما این الگو از اپیدمی به سرعت شکل خود را تغییر می دهد و معمولا راه انتقال از آمیزش جنسی غالب می شود.

او بر این عقیده است که همین روند به زودی در ایران رخ خواهد داد.

دکتر شهمنش متذکر می شود که نحوه آمار گیری در تعیین صحت و سقم وضعیت ایدز در هر کشور بسیار مهم است.

او می گوید بسته به این که آزمایش ایدز از چه کسانی و در کجا انجام شود نتیجه گیری ها متفاوت خواهد بود. مثلا اگر در ایران غالب آزمایشها در زندانها و در میان معتادین انجام می شود به این معنی نیست که آمار انتقال ایدز از طریق تماس جنسی کم است؛ پس آمار در ایران بیشتر جنبه حدس و گمان دارد.

هرکجا اپیدمی در رابطه با معتادین دیده شود به موازات آن موضوع تماس های جنسی غیر مطمئن هم مطرح است و این دو معضل جدای از هم نیست.

دکتر رسولی نژاد می گوید در ایران هنوز آماری از میزان آلودگی ها مقاربتی نداریم. شاید به این دلیل که مسائل جنسی در ایران همچنان به عنوان یک انگ اجتماعی دیده می شود.

او استدلال می کند که یکی از دلایل نبود آمار دقیق در این زمینه روی آوردن مردم به خود درمانی است که به طبع باعث می شود ایدز، که در صدر بیماری های آمیزشی قرار دارد، ثبت نشود.

دکتر رسولی نژاد می گوید تا چند ماه پیش آمار رسمی در ایران حاکی از آن بود که ۷۰ تا ۷۵ درصد از شیوع ایدز در میان معتادین است، اما حالا به ۶۴ درصد رسیده است.

او نتیجه گیری می کند که به این ترتیب در ایران تعداد مبتلایان از طریق آمیزش جنسی بالاتر رفته و در واقع موج دومی از آلودگی های تازه مشاهده می شود که در آن شرکای جنسی معتادین به این بیماری مبتلا می شوند.

اما نگرانی دیگری که وجود دارد انتقال بیماری از زنان به فرزندان آنان است.

دکترعبدالباقی می گوید با این که موارد انتقال ایدز از مادران به فرزند در ایران ناچیز بوده و زیر یک درصد است، اما برای جلوگیری از گسترش آن باید به این زنان آموزش داده شود که حامله نشوند.

او اضافه می کند در صورتی که زنی آلوده به اچ آی وی حامله شود، باید داروهای خاصی را مصرف کند که از انتقال این بیماری به جنین جلوگیری می کند.

آموزش

دکتر عبدالباقی می گوید در ایران میزان آموزش در این زمینه کافی نیست، اما رو به بهبود است.

او می گوید در ایران با این گونه مسائل به طور دوره ای برخورد می شود.

یعنی به دنبال یک دوره از بحثها و آموزشهای همگانی و ارجاع مکرر به نظرات کارشناسان، همه تحرکات فروکش می کند.

دکتر عبدالباقی می گوید بر خلاف کشورهای غربی که آموزشهای جنسی با صراحت انجام می شود، در ایران حتی زمانی که راه انتقال ایدز از طریق جنسی در رادیو و تلویزیون مطرح می شود کارشناسان به صراحت نمی توانند وارد جزئیات شده حتی طریقه درست استفاده از کاندوم را توضیح دهند.

دکتر شهمنش آموزش را برای کنترل و پیشگیری از گسترش ایدز مهم ارزیابی می کند اما معتقد است نتیجه نهایی آموزشها بالا بردن سطح آگاهی عمومی است و لزوما در رفتار جنسی افراد تغییر چندانی حاصل نمی شود.

او در مقابل معتقد است که اگر گروه اصلی پرمخاطره مورد هدف قرار گیرد و افراد در این گروه کنترل و درمان شوند، آن وفت جلوگیری از شیوع ایدز به مراتب موفق تر خواهد بود.

دکتر شهمنش می گوید مشارکت سازمانهای بین المللی به ویژه سازمان بهداشت جهانی (WHO)، می تواند در کنترل و رفع معضل ایدز بسیار سازنده باشد، اما تا سه سال پیش که ارقام شیوع ایدز به بیش از چهل میلیون نفر نرسیده بود، سازمان جهانی بهداشت کاری انجام نداد.

او استدلال می کند که سازمان بهداشت جهانی در واقع نه پشتوانه مالی و نه قدرت لازم را داراست که بتواند نقش حیاتی خود را در این زمینه ایفا کند.

هزینه درمان

سازمان ملل متحد به تازگی یک صندوق بین المللی علیه ایدز، سل و ملاریا را راه اندازی کرد که برای اجرای پروژه های آن مبلغ ۱۰ میلیارد دلار پیش بینی شده بود.

قرار بود در صورت تامین این وجه، نیمی از آن برای درمان و نیم دیگر برای پیشگیری تخصیص داده شود.

دکتر شهمنش می گوید در نهایت یک میلیارد و هشت صد میلیون دلار برای صندوق جهانی علیه ایدز، سل و مالاریا جمع آوری شد که در همان بدو راه اندازی این صندوق مصرف شد.

او اضافه می کند مقصد نهایی ۱۵ میلیارد دلاری که جرج بوش، رییس جمهوری آمریکا، برای مبارزه علیه ایدز وعده داده است معلوم نیست و در هر صورت بخشی از آن به شرکت های داروسازی آمریکایی پرداخت خواهد شد.

دکتر شهمنش معتقد است مشکل اساسی دیگر موضوع بهره برداری انحصاری (مالکیت اندیشه) است که قوانین سازمان تجارت جهانی در این رابطه بسیار سختگیرانه است.

پس از مدتها مباحثه سرانجام اعضای سازمان تجارت جهانی در کنفرانس ژنو پذیرفتند کشورهایی که خود را در برابر بیماری هایی مانند سل، مالاریا و ایدز در معرض خطر می بینند، بتوانند یا داروها را بسازند و یا وارد کنند.

دکتر شهمنش می گوید در حالی که هزینه درمان سالیانه یک بیمار ایدز در بریتانیا حدود ۲۰۰۰ دلار است، هزینه همین داروها در هند به روزی یک دلار یعنی ۳۰۰ دلار در سال تقلیل می یابد.

او می گوید مجادله در سازمان تجارت جهانی بر سر همین موضوع است که در حال حل شدن است اما هنوز مسائل زیادی وجود دارد.

دکتر رسولی نژاد هزینه ماهانه درمان هر بیمار ایدز در ایران را حدود هزار و صد دلار تخمین می زند و می گوید تهیه داروهای ایدز برای بیماران در ایران هزینه ای دربر ندارد چون دولت این داروها را به طور مجانی توزیع می کند.

برخی از بیماران ایدز در ایران از انتظار طولانی مدت و حتی تا دو سال برای دریافت جواب آزمایشهای خود شاکی بوده اند.

دکتر عبدالباقی این ادعا را تعجب آور توصیف می کند و توضیح می دهد که در ایران با این که آزمایشگاه های خصوصی برای انجام آزمایش اولیه ایدز وجود دارند اما به دلیل اعتبار سازمان انتقال خون غالب بیماران به آن جا ارجاع داده می شوند.

او اضافه می کند که برای آزمایشهای بعدی چند آزمایشگاه دیگر وجود دارد و تشخیص اچ آی وی خیلی سریع انجام می گیرد و حداکثر بعد از یک هفته جواب آن آماده است.

دکتر عبدالباقی توضیح می دهد که به جز تعدادی موارد استثنا، هیچگاه جواب آزمایش مخفی نگاه داشته نمی شود.

او برای نمونه پدر و مادر بیماری را به خاطر می آورد که نمی خواستند فرزند آنها، که در آن زمان دانشجو بوده، از بیماری خود مطلع شود.